Media

PERSBERICHT


GERDI VERBEET OPENT NIEUWE REEKS PREEK VAN DE LEEK

Oud-voorzitter van de Tweede Kamer Gerdi Verbeet is een van de drie leken in de achtste reeks van Preek van de Leek die zondag 5 november in de Doopsgezinde Singelkerk in Amsterdam van start gaat. De ex-politica van de Partij van de Arbeid is een ras-Amsterdamse, maar niet gelovig opgevoed. Zij is de eerste leek die de preekstoel dit jaar beklimt. Daarna volgen de Amsterdamse wethouder Arjan Vliegenthart en columnist en journalist Stijn Fens van dagblad Trouw.


Op drie zondagen in november beklimmen leken de preekstoel. Mensen die in de samenleving van zich hebben laten horen: van theater tot politiek, van dichtkunst tot muziek. Of ze nou gelovig zijn of niet, gepreekt hebben ze nog nooit. Vanaf de kansel leiden ze een eredienst met alle liturgische handelingen die daarbij horen, van votum en groet, het zingen van liederen, verkondiging, gebed tot de zegen. Met de inbreng van hun persoonlijke ervaringen en het kiezen van een Bijbeltekst kunnen ze een stempel drukken op de dienst, maar het samen vieren in de protestantse traditie blijft centraal staan.


De lekenprekers zijn:

Zondag 5 november Gerdi Verbeet, voorzitter Nationaal Comité 4 en 5 mei

Zondag 12 november Arjan Vliegenthart, wethouder werk en inkomen

Zondag 19 november Stijn Fens, columnist en Vaticaankenner Trouw


Preek van de Leek is een initiatief van Doopsgezind Amsterdam en de Protestantse Kerk Amsterdam. Voor de samenstelling en voorbereiding van de nieuwe editie tekenden de Amsterdamse predikanten Henk Leegte, Julia van Rijn en Joost Röselaers.


Locatie: Doopsgezinde Singelkerk, Singel 452, Amsterdam

Tijd: 17.00 – 18.00 uur, borrel na afloop


INTERVIEW KERK IN MOKUM (8) MET STIJN FENS

‘Om mijn preek mag best gelachen worden’

Journalist en columnist Stijn Fens houdt op 19 november de Preek van de Leek

door: Wilfred Scholten

Journalist en columnist Stijn Fens (51) van dagblad Trouw vindt het een hele eer dat hij is gevraagd voor de Preek van de Leek in de Doopsgezinde kerk aan het Singel op zondagmiddag 19 november. ‘Een geweldige plek, in het hart van Amsterdam. Ik weet eigenlijk niet of ik goed kan preken, maar het is zo bijzonder om het te mogen doen. Ik heb het altijd vervelend gevonden dat ik geen Amsterdammer ben. Mijn ouders zijn er wel geboren, maar ik helaas niet.’


Traditie in november

De Preek van de Leek is een traditie geworden in protestants Amsterdam en zelfs overgenomen door andere kerken in het land. De bedoeling is dat er nu eens niet een theoloog en predikant de preekstoel op klimt, maar gewoon een leek, iemand die zijn of haar sporen in de samenleving heeft verdiend en met die ervaring een volledige kerkdienst in elkaar zet. Binnen de traditie van de protestantse eredienst, dat wel. Maar met geheel eigen accenten. Illustere voorgangers van Fens waren burgemeester Eberhard van der Laan, oud-premier Dries van Agt, maar ook een kunstenaar als Tinkebel.


‘Ongeneeslijk katholiek’

In gedachten is Stijn, zoon van literatuurcriticus Kees Fens, al bezig met de preek en de dienst er om heen. Als ‘ongeneeslijk katholiek’ wil hij graag een Gregoriaans koor. Hij stelt zich de entourage ook al voor. Buiten is het schemerig. Over de gracht hangt een Breitner-achtig licht. Binnen in de kerk is het behaaglijk en branden de lampen. ‘Ik ga het zeker over de tijd van het jaar hebben. En de positie van de kerk in een volstrekt geseculariseerde stad als Amsterdam. Wat betekent het om daar kerk te zijn?’

Fens ziet er best wel tegen op. ‘Een beetje eng is het wel.’ Hij vraagt hoe lang een preek eigenlijk moet duren. ‘Moet je nagaan, ik zeg al ‘moet’, want als katholiek ben ik gewend dat een preek hooguit zeven minuten duurt. Jullie protestanten zijn zo gewend om diepgaander op de Bijbel in te gaan. Daar kunnen wij nog wat van leren.’


Cultuurverschillen

In het gesprek vergelijkt Stijn voortdurend zijn katholieke geloof met dat van het protestantisme. In dit Luther-jaar, waarin de reformatie van 500 jaar geleden herdacht wordt, blijken de verschillen tussen de twee christelijke geloofsuitingen nog behoorlijk groot te zijn. ‘In mijn buurt in Utrecht waar ik woon staat een christelijk gereformeerde kerk. Als ik er langs loop geniet ik van het gezang dat ik er hoor. Protestanten zingen volop. Wij katholieken zijn gewend dat er voor ons gezongen wordt. Zo zijn er veel meer cultuurverschillen. Nee, ik ben blij dat de herdenking van de reformatie straks voorbij is. Voor ons katholieken heeft het iets ongemakkelijks. Het is een scheiding in de kerk geweest. Voor protestanten was het een begin van iets nieuws, dat is toch iets heel anders.’


Mysterie verdwenen

Met zijn ouders ging de jonge Stijn op hoogfeesten naar de Papagaai in de Kalverstraat. Noodgedwongen, want in de dorpskerk van Zandvoort waar het gezin Fens woonde, was de creativiteit toegeslagen en dat vond zijn vader maar niets. Het mysterie was verdwenen. En dat is toch de kern van het geloof, vindt zoon Stijn nu ook. ‘Herman Finkers verwoordt dat voor mij zo goed. In een schitterend interview met De Kovel, een tijdschrift over het kloosterleven, gebruikt hij het voorbeeld van de Drie-eenheid. Er is een God die bestaat uit drie personen. Dat kan niet en toch is het zo. Dat mysterie moet je koesteren.’


Patat eten

Het rijke roomse leven van zijn jeugd mist Fens nog elke dag. ‘Eerst naar de mis en daarna patat eten. Als mijn gereformeerde collega’s dat horen zijn ze ontsteld. Zij mochten nog geen ijsje eten op zondag.’

Nee, als het aan de columnist van Trouw ligt, hoeven katholieken en protestanten geen pogingen te doen samen een kerk te worden. ‘Het is de wens van de Heer zelf, maar van mij hoeft het niet als het resultaat van deze toenadering een flauw fusion-gerecht is. De kerken moeten wel samen werken om de wereld beter te maken. Samen optrekken dus en dat mag wel wat steviger gebeuren. De kerk dient volgens mij niet alleen present te zijn voor alle mensen die dat nodig hebben, maar ook steviger van zich te laten horen over wat er niet deugd. Dat er in Nederland 1,8 miljoen eenzame mensen zijn is toch schandalig. En dat de voedselbank nog steeds nodig is. Die profetische stem mag wel wat harder klinken.’


Barmhartig

Dit jaar bestaat de Preek van de Leek uit drie afleveringen, die zijn verbonden met de drie woorden van het wapen van Amsterdam: heldhaftig, vastberaden en barmhartig. Waar kiest Fens voor? ‘Barmhartig’, klinkt het meteen. Niet vreemd, want paus Franciscus wijdde er zelfs een Heilig Jaar aan. Hij probeert die barmhartigheid ook zelf in praktijk te brengen. Zo ontfermt de Paus zich persoonlijk over vluchtelingen die hij meenam naar Rome. ‘Alleen ruimhartige barmhartigheid kan de kerk redden. God is daarbij de eeuwig wachtende vader die zijn armen spreid voor elk mensenkind. Kan het mooier? Dat moet voor een stad als Amsterdam toch ook iets betekenen?’

Terug naar de preek, die de leek Stijn Fens gaat houden. Wat moet er in een goede preek te horen zijn? ‘Ga niet verwachten dat ik van alles iets vind. Net als bij een column moet de taal mooi zijn. Soms schrijf ik liever een goedlopende zin, dan een stevige mening. Maar mensen mogen ook best een beetje kwaad worden over wat ik ga zeggen.’ Het vingertje van Fens gaat niet voor het eerst omhoog tijdens het gesprek (hij lijkt soms wel een protestant): ‘Maar er mag ook wel gelachen worden.’


Waar: Doopsgezinde Singelkerk, Singel 452

Wanneer: Zondagmiddag 19 november, 17.00 uur, na afloop borrel


De kandidaat voor de eerste Preek van de Leek op zondag 5 november is oud Tweede Kamer voorzitter Gerdi Verbeet.


Op zondag 12 november houdt Arjen Vliegenthart de Preek van de Leek. Hij is wethouder in Amsterdam voor de portefeuilles Werk, Inkomen, Participatie en Stadsdeel Nieuw-West.